Η παραβολή του ασώτου

Στην παραβολή του ασώτου μπορεί να δει κανείς τον ίδιο του τον εαυτό. Είναι ένα διάγραμμα της πορείας όλων μας. Δίκαια θεωρείτε ότι η παραβολή του ασώτου έιναι αρκετή να μα ς φανερώσει την απέραντη αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο. Γι' αυτό κα πολλοί ερμηνευτές θέλουν να την ονομάζουν όχι 'παραβολή του ασώτου', αλλά 'παραβολή του φιλεύσπαχνου πατέρα'.

Κάποιος άνθρωπος είχε δύο γιους . Ο μικρότερος από αυτούς είπε στον πατέρα του: "πατέρα, δώσε μου το μερίδιο της περιουσίας που μου αναλογεί.' κι εκείνος τους μοίρασε την περιουσία. Ύστερα από λίγες μέρες ο μικρότερος γιος τα μάζεψε όλα και έφυγε σε χώρα μακρινή. Εκεί σκόρπισε την περιουσία του κάνοντας άσωτη ζωή.

Σε αυτούς τους στίχους της παραβολής φαίνεται καθαρά τι είναι αμαρτία. Συνήθως καταλαβαίνουμε την αμαρτία απλώς σαν μια παράβαση κάποιων "νόμων" ή παράλειψη κάποιου "καθήκοντος". Επίσημα λεξικά δίνουν μια πολύ χαρακτηριστική σημασία της λέξης αμαρτία: απομακρύνομαι, δεν μετέχω, χάνω, στερούμε. Έτσι αμαρτία δεν είναι μόνο μια παρανομία,μια παράβαση του θεικού νόμου, αλλά ότι αποκόβει και αποξενώνει τον άνθρωπο από τον θεό και το σώμα της εκκλησίας. Έτσι και εδώ ο γιος απομακρύνθηκε από τον πατέρα του (θεο), και σκορπίζει την περιουσία του (χαρίσματα του θεού) κάνοντας άσωτη ζωή. Αυτό είναι το διάγραμμα της αμαρτίας: απομάκρυνση από τον θεό και το σώμα της εκκλησίας, διασκορπισμος των χαρισμάτων, άσωτη ζωή.

Όταν τα ξόδεψε όλα, έτυχε να πέσει μεγάλη πείνα στη χώρα εκείνη, και άρχισε και αυτός να στερείτε. Πήγε και έγινε εργάτης σε έναν από τους πολίτες εκείνης της χώρας, ο οποίος τον έστειλε στα χωράφια του να βόσκει χοίρους. Έφτασε στο σημείο να θέλει να χορτάσει με τα ξυλοκέρατα που έτρωγαν οι χοίροι, και κανένας δεν του έδινε.

Εδώ ο άσωτος γίος έζησε μεσα στην αμαρτία όπως επιθυμούσε, όμως γρήγορα  ένιωσε την πραγματική, δυστυχισμένη ζωή της αμαρτίας.  Κάθε άνθρωπος είναι πλασμένος να ζει με το θεο και τους αδερφούς του. Κάθε αμαρτία τον αποξενώνει με αποτέλεσμα να ταλαιπωρείτε ο ίδιος. Και οι καρποί της αμαρτίας όσο γλυκοί και να δείχνουν γρήγορα καταλήγουν εξαιρετικά πικροί. Αμαρτία είναι κάθε ενέργεια αυτοκαταστροφική. Είναι μια αρρώστια της ψυχής που την προκαλεί όχι η 'οργή του θεού' αλλά η δική μας ελεύθερη επιλογή.           "θλίψις και στενοχώρια επί πάσαν ψυχήν ανθρώπου του κατεργαζόμενου το κακόν" (Ρωμ. β, 9)

Τελικά συνήλθε και είπε: "πόσοι εργάτες του πατέρα μου έχουν περίσσιο ψωμί, κι εγώ εδώ πεθαίνω της πείνας! Θα σηκωθώ και θα πάω στον πατέρα μου και θα του πώ : Πατέρα αμάρτησα στον Θεό και σ' εσένα. Δεν΄είμαι άξιος πια να λέγομαι γιος σου. Κάνε με σαν έναν από τους εργάτες σου". Σηκώθηκε λοιπόν και ξεκίνησε να πάει στον πατέρα του.

Όμως μέσα από την δυστυχία του κατάλαβε ποιό είναι το καλύτερο για αυτόν, λησμόνησε τις μέρες που παιρνούσε κοντά στον πατέρα του και αποφάσισε να επιστρέψει, ζητώντας του ταπεινά να τον δεχτεί ξανά όχι σαν γιο  αλλά σαν δούλο. ΄Ετσι και ο αμαρτωλός αργά η γρήγορα λησμονεί τις χαρές που είχε κοντά στο θεό, καταλαβαίνειτο λάθος της απομακρυνσής του από αυτόν (μετάνοια)  και προετοιμάζεται να ζητήσει από τον θεό να τον δεχτεί ξανά στο σώμα της εκκλησίας. Η μετάνοια έχει χαρακτηριστει από τους πατέρες της εκκλησίας μας σαν δεύτερο βάπτισμα ή ανανέωση του βαπτίσματος. Μετάνοια δεν είναι, όπως νομίζουμε, μια νομική διαδικασία που απαλλάσει τον άνθρωπο από κάποια αισθήματα ενοχής. Ούτε μια τυπική εξομολόγηση που γίνεται πριν τις μεγάλες γιορτές ή κάτω από άσχημες ψυχολογικές συνθήκες. Όπως το λέει ή λέξη, μετάνοια (μετά-νοώ) σημαίνει την ολοκληρωτική αλλαγή ζωής, την άρνηση με όλη μας την καρδία της αμαρτίας, την αλλαγή νοοτροπίας. Δηλαδή να νοιώσουμε με όλη μας την δύναμη, πως ο δρόμος που ακολουθούμε δεν οδηγεί πουθενά και να θελήσουμε να επιστρέψουμε στη σωστή οδό. Είναι σαν να ζούμε σε αχυρώνα ενώ ο πατέρας μας έχει παλάτι. Δεν είναι όμως εύκολο να μετανοήσουμε. Για να είναι αληθινή η μετάνοια θα πρέπει να είναι έμπρακτη. Δεν είναι πυροτέχνημα, αλλά πραγματώνεται με υπομονή και μυστικά στην καρδιά του ανθρώπου. Είναι έργο της θείας χάρης, η οποία φωτίζει τις ψυχές μας και τότε βλέπουμε την εσωτερική ερήμωση, τα πάθη, τις αμαρτίες μας. Η αληθινή μετάνοια είναι ο ασφαλέστερος δρόμος που οδηγεί κοντά στον πατέρα μας, στη βασιλεία του Θεού.

Ενώ ήταν ακόμη μακρυά, τον είδε ο πατέρας του, τον σπλαχνίστηκε, έτρεξε, τον αγκάλιασε σφιχτά και τον καταφιλούσε. Τότε ο γιος του είπε: "Πατέρα αμάρτησα στον Θεό και σ' εσένα και δεν αξίζω να λέγομαι παιδί σου". Ο πατέρας όμως τότε γύρισε στους δούλους του και τους είπε: " Βάλτε γρήγορα την καλύτερη στολή και ντύστε τον. Φορέστε του δαχτυλίδι στο χέρι και δώστε του υποδήματα. Φέρτε το σιτευτό μοσχάρι και σφάξτε το να να φάμε και να ευφρανθούμε, γιατί αυτός ο γιος μου ήταν νεκρός και αναστήθηκε, ήταν χαμένος και βρέθηκε." Έτσι άρχισαν να ευφραίνονται.

Πλέον ο γιος έχει μετανοείσει πραγματικά, και ζητάει ταπεινά συγχώρεση από τον πατέρα του, ο οποίος ανόιγει την αγκαλιά του και τον δέχεται, γιορτάζοντας από χαρά και προσφέροντας του ότι καλύτερο. Βλέπουμε την εξομολόγηση του γιού, δηλαδή την ομολογία των αμαρτιών του ενώπιων του πατέρα. Το δεύτερο μέρος του μυστηρίου μετά την μετάνοια, ολοκληρώνοντας έτσι την επιστροφή μας στον οίκο του πατρός μας. Και η εξομολόγηση, όπως και η μετάνοια, πρέπει να είναι ειλικρινής, ταπεινή και να προέρχεται από την ψυχή μας. Να εξομολογούμαστε όλα όσα μας βαραίνουν, όλα όσα  έχουμε πράξει λάθος, ακόμα και όσα θεωρούμε ασήμαντα.  Το μυστήριο θα μπορούσαμε να το παραλληρίσουμε με την εξετασή μας από έναν γιατρό, όπου δείχνουμε τις πληγές μας,τις ενοχλήσεις μας, τις αρρώστιες μας δίχως να κρύψουμε τίποτα. Έτσι και στην εξομολόγηση, ξεγυμνώνουμε την ψυχή μας, δείχνουμε τις πληγές και τα τραυματά μας, ομολογούμε την αρρώστια μας, την αμαρτία μας, τον προσωπικό μας πόνο. Εαν αυτό δεν γίνει η μόλυνση και η σήψη θα προχωρήσουν, η αρρώστια θα συνεχίσει να υπονομεύει την υπαρξή μας με ολέθρια αποτελέσματα. Η εξομολόγηση συνδέεται άμεσα με την  πνευματική πατρότητα,την πνευματική καθοδήγηση και την προσωπική σχέση. Γι' αυτό και θα πρέπει να έχουμε έναν μόνιμο πνευματικό πατέρα, όπως άλλωστε είναι καλύτερα να έχουμε και μόνιμο γιατρό, με τον οποίο θα δημιουργήσουμε μια πνευματική σχέση, έτσι ώστε η πορεία μας να είναι ασφαλέστερη.

Ο μεγαλύτερος γιος του βρισκόταν στο χωράφι. Καθώς λοιπόν ερχόταν και πλησίαζε στο σπίτι άκουσε μουσικές και χορούς. Φώναξε έναν από τους υπηρέτες και ρώτησε να μάθει τι συμβαίνει. Εκείνος του είπε: "Γύρισε ο αδερφός σου και ο πατέρας σου έσφαξε το σιτευτό μοσχάρι, γιατί του ήρθε πίσω γερός". Αυτός τότε θύμωσε και δεν ήθελε να μπεί μέσα. Βγήκε ο πατέρας του και τον παρακαλούσε, εκείνος όμως αποκρίθηκε στον πατέρα του: " Εγώ τόσα χρόνια σου δουλεύω και ποτέ δεν παρήκουσα διαταγή σου. κι όμως σε μένα δεν έδωσες ποτέ ένα κατσίκι να ευφρανθώ με τους φίλους μου. Όταν όμως ήλθε αυτός ο γιος σου, που κατασπατάλησε την περιουσία σου με πόρνες, έσφαξες για χάρη του το σιτευτό μοσχάρι." Κι ο πατέρας του του είπε:" Παιδί μου, εσύ είσαι πάντοτε μαζί μου, και όλα τα δικά μου είναι μαι δικά σου. Έπρεπε όμως να ευφρανθούμε και να χαρούμε γιατί ο αδελφός αυτός ήταν νεκρός και αναστήθηκε, ήταν χαμένος και βρέθηκε." 

Στην τελευταία παράγραφο της παραβολής, ο μεγαλύτερος γιος και αδερφός του ασώτου, υπόδειγμα τέκνου το οποίο δεν έχει παραστρατήσει ποτέ στη ζωή του, θυμώνει και δεν θέλει να εισέλθει στην οικία για να γιορτάσει την επιστροφή του αδελφού του, κατηγορώντας τον πατέρα πως δεν του έχει δείξει την ίδια αγάπη, αν και το άξιζε περισσότερο από τον άσωτο αδερφό του. Εδώ βλέπουμε το πόσο εύκολο είναι να αμαρτήσει κάποιος που διακατέχεται από το αίσθημα της ζήλιας, και της υπερηφάνειας, ακόμα και εαν είναι υπόδειγμα χριστιανού. Υπερηφάνεια γιατί θεωρεί ότι είναι καλύτερος από τον αδερφό του και ζήλεια γιατί θεωρεί ότι ο πατέρας του δείχνει μεγαλύτερη αγάπη στον αδερφό του. Όσο οι χριστιανοί νομίζουμε ότι είμαστε καλύτεροι από τους αδελφούς μας, τόσο απομακρυνόμαστε από το Θεό. Με το να προσέλθουμε στον πνευματικό και να πούμε ότι είμαστε σωστοί και ότι δεν έχουμε κάνει κάτι, είναι σαν να λέμε ότι είμαστε αναμάρτητοι. Και αυτό είναι μεγάλη βλασφημία, διότι εξισώνουμε το εαυτό μας με τον Χριστό, τον μόνο αναμάρτητο. Αν κοιτάξουμε την καρδιά μας με ειλικρίνεια, θα δούμε ότι φωλιάζουν πλήθη παθών και αμαρτιών. Και ο μόνος τρόπος για να λυτρωθούμε είναι η πραγματική μετάνοια και εξομολόγηση.